A është uji në të vërtetë i lagësht? Përgjigjja e kësaj pyetjeje kërkon pak mendim filozofik dhe varet nga mënyra se si e përkufizoni lagështinë. Debati nëse uji është i lagësht apo jo ka të ngjarë të vazhdojë për aq kohë sa planeti ynë do të ketë ujë.
Shumica e shkencëtarëve e përkufizojnë lagështinë si aftësinë e një lëngu për të qëndruar në kontakt me një sipërfaqe të ngurtë. Sipas këtij përkufizimi, vetë uji nuk është i lagësht, por ai mund t’i bëjë objektet e tjera të lagen.
Megjithatë, nëse lagështia përkufizohet si gjendja e të qenit i mbuluar ose i përbërë nga lëng ose lagështi, atëherë uji dhe të gjithë lëngjet e tjera mund të konsiderohen të lagështa. Disa njerëz e përshkruajnë lagështinë si një ndjesi fizike freskuese që përjetohet kur uji thith energji për të avulluar në ajrin përreth.
Shkalla e lagies përcaktohet nga ekuilibri ndërmjet forcave ngjitëse (adhezive) dhe forcave kohezive. Forcat kohezive, siç janë lidhjet hidrogjenore, i mbajnë molekulat e ujit të lidhura me njëra-tjetrën dhe krijojnë tensionin sipërfaqësor. Kur këto forca janë të forta, uji priret të formojë pika me formë pothuajse sferike për të minimizuar kontaktin me sipërfaqen.
Forcat ngjitëse (adhezive) tërheqin ujin drejt sipërfaqes së një materiali tjetër dhe e nxisin atë të përhapet. Nëse forcat ngjitëse janë më të forta se forcat kohezive, atëherë sipërfaqja laget. Lëngje të tjera, si alkooli, e lagin sipërfaqen më mirë se uji. Shtimi i detergjentëve mund ta përmirësojë aftësinë e ujit për të lagur sipërfaqet, duke zvogëluar forcat kohezive.
Edhe natyra e sipërfaqes që bie në kontakt me ujin ndikon në shkallën e lagies. Sipërfaqet që e largojnë ujin (hidrofobike), siç janë pëlhurat kundër ujit, bëjnë që pikat e lëngut të kenë sa më pak kontakt të jetë e mundur me sipërfaqen.
Hidrofobiciteti i një materiali mund të përcaktohet përmes këndit të kontaktit që formon një pikë uji me sipërfaqen. Një sipërfaqe plotësisht hidrofobike e zmbraps ujin tërësisht dhe ka një kënd kontakti prej 180°, ndërsa një sipërfaqe që laget në mënyrë të përkryer ka një kënd kontakti prej 0°.
